Mediacje. Teoria i praktyka to pierwszy w Polsce podręcznik do mediacji. Jego autorami są osoby związane z Centrum Rozwiązywania Sporów i Konfliktów przy Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego - pracownicy naukowi UW oraz praktykujący mediatorzy.

Rozdziały:

Rozdział 1. Wprowadzenie
1.1. Pojęcie "mediacje"
1.2. Podstawy "języka" mediacji
1.3. Cele i funkcje mediacji
1.4. Zakres zastosowania mediacji
1.5. Alternatywne metody rozwiązywania sporów (ADR)
1.6. Podstawowe modele rozwiązywania i rozstrzygania sporów
1.7. Mediacje a negocjacje
1.8. Mediacje a arbitraż
1.9. Mediacje a proces sądowy
1.10. Skłanianie stron do ugody przez sędziego lub arbitra
1.11. Specyfika mediacji
1.12. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 2. Historyczna i międzynarodowa perspektywa mediacji
2.1. Wprowadzenie
2.2. Mediacja w późnej starożytności - porozumienia z Egiptu z VI w. n.e.
2.3. Państwa o długiej tradycji mediacji: Chiny i Japonia
2.3.1. Historia mediacji w Chinach
2.3.2. Historia mediacji w Japonii
2.4. Historia mediacji w Europie
2.4.1. Historia mediacji w Polsce
2.5. Historia współczesnej mediacji w Stanach Zjednoczonych
2.6. Współczesna mediacja w Europie
2.7. Przyszłość mediacji
2.8. Podsumowanie
2.9. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 3. Konflikt
3.1. Wstęp. Znaczenie wiedzy o konflikcie
3.2. Definicja konfliktu
3.3. Fazy konfliktu
3.3.1. Zmiany konfliktu w czasie
3.3.2. Chronologia powstawania konfliktu według Deutscha i według Pondy'ego
3.3.3. Etapy rozwoju konfliktu
3.4. Źródła konfliktu
3.5. Dynamika konfliktu
3.5.1. Postawy wobec konfliktu
3.5.2. Cykl konfliktu
3.5.3. Eskalacja konfliktu
3.6. Style radzenia sobie z konfliktem
3.7. Pozytywny wymiar konfliktu
3.8. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 4. Komunikacja interpersonalna
4.1. Komunikacja jako istota działań mediacyjnych
4.2. Najistotniejsze zagadnienia z zakresu komunikacji w mediacji
4.3. Podstawy konstruktywnego porozumiewania się
4.4. Nawiązanie dobrego kontaktu ze stronami
4.5. Umiejętności komunikacyjne niezbędne mediatorowi
4.5.1. Techniki aktywnego słuchania
4.5.2. Techniki budowania dobrej atmosfery
4.6. Kierowanie przebiegiem rozmowy
4.7. Zadawanie pytań
4.8. Rola ciszy
4.9. Komunikacja niewerbalna - o czym należy pamiętać?
4.9.1. Zachowania niewerbalne a dominacja
4.9.2. Spojrzenia i kontakt wzrokowy
4.9.3. Interpretacja reaktywności
4.10. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 5. Zasady mediacji
5.1. Wprowadzenie
5.2. Zasada dobrowolności
5.3. Bezstronność i neutralność mediatora
5.4. Poufność mediacji
5.5. Inne zasady - przegląd
5.6. Podsumowanie
5.7. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 6. Rodzaje mediacji
6.1. Wstęp
6.2. Podstawowe rodzaje mediacji
6.2.1. Mediacja facylitatywna i mediacja ewaluatywna
6.2.2. Mediacja oparta na interesach stron i mediacja transformatywna
6.2.3. Mediacja narratywna (narrative mediation)
6.2.4. Mediacja humanistyczna (humanistic mediation)
6.2.5. Mediacje sądowe i mediacje umowne
6.3. Podsumowanie
6.4. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 7. Etapy mediacji
7.1. Wprowadzenie. Czynniki wpływające na przebieg mediacji
7.2. Etapy mediacji
7.2.1. Przygotowanie mediacji
7.2.2. Otwarcie mediacji - spotkanie wspólne
7.2.3. Wstępne wypowiedzi stron
7.2.4. Wymiana zdań - dialog
7.2.5. Ustalanie kwestii do dyskusji. Ustalanie kolejności omawianych kwestii
7.2.5.1. Ustalanie kwestii do dyskusji
7.2.5.2. Ustalanie kolejności omawiania kwestii
7.2.6. Tworzenie propozycji ugodowych (opcji rozwiązania sporu)
7.2.7. Osiąganie porozumienia
7.2.8. Spisywanie ugody
7.3. Spotkania na osobności
7.4. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 8. Kwestie etyczne w mediacji
8.1. Zagadnienia wstępne
8.2. Bezstronność, neutralność, poufność - przykład Anny i Michała
8.3. Inne istotne zagadnienia etyczne
8.4. Wybrane kodeksy etyczne
8.5. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 9. Mediator: role, umiejętności, osobowość
9.1. Wstęp - dobry mediator
9.2. Role mediatora
9.2.1. Pomoc stronom we wzajemnej komunikacji
9.2.2. Czuwanie nad przebiegiem mediacji
9.2.3. Mediator jako "nauczyciel"
9.2.4. Pomaganie stronom w kreowaniu nowych wartości i ograniczanie postaw roszczeniowych
9.2.5. Uzmysłowienie stronom skutków niezawarcia ugody
9.2.6. Rola mediatora w zakończeniu sporu
9.3. Umiejętności potrzebne do prowadzenia mediacji
9.4. Osobowość mediatora
9.5. Podsumowanie
9.6. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 10. Mediacja w sprawach cywilnych
10.1. Mediacja jako przedmiot zainteresowania współczesnych prawodawców
10.2. Podstawowe założenia regulacji mediacji w sprawach cywilnych w prawie polskim
10.3. Umowa o mediację
10.4. Mediacje ze skierowania sądu
10.5. Mediator
10.6. Ugoda zawarta przed mediatorem
10.7. Wpływ mediacji na bieg terminów przedawnienia. Daty wszczęcia i zakończenia mediacji
10.8. Zasada poufności mediacji
10.9. Zagadnienia i problemy do dyskusji

Rozdział 11. Mediacja w sprawach rodzinnych
11.1. Mediacja rodzinna jako szczególna postać mediacji cywilnej
11.2. Mediacja umowna i mediacja sądowa
11.2.1. Specyfika mediacji umownej w sporach rodzinnych
11.2.2. Specyfika mediacji ze skierowania sądu w sporach rodzinnych
11.3. Pozycja i rola mediatora
11.4. Projektowane zmiany kodeksu postępowania cywilnego w zakresie mediacji rodzinnej
11.5. Najnowsze zmiany w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym
11.6. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 12. Mediacja w sprawach karnych
12.1. Wstęp
12.2. Mediacja w prawie europejskim
12.3. Podstawy prawne mediacji w polskim procesie karnym
12.4. Postanowienie o skierowaniu sprawy do postępowania mediacyjnego
12.5. Mediator
12.6. Przebieg postępowania mediacyjnego
12.7. Wpływ mediacji na postępowanie karne
12.8. Kwalifi kowanie sprawy do postępowania mediacyjnego
12.9. Podsumowanie
12.10. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 13. Mediacja w sprawach nieletnich
13.1. Uwagi wstępne
13.2. Wprowadzenie mediacji w sprawach nieletnich w prawie polskim
13.3. Regulacje prawne
13.4. Ocena mediacji w sprawach nieletnich i perspektywy jej rozwoju
13.5. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 14. Mediacja jako metoda rozwiązywania indywidualnych i zbiorowych sporów pracy
14.1. Mediacja jako jedna z metod ugodowego likwidowania indywidualnych sporów z zakresu prawa pracy
14.1.1. Specyfika prawa pracy
14.1.2. Pojęcie indywidualnego sporu z zakresu prawa pracy
14.1.3. Metody likwidowania indywidualnych sporów z zakresu prawa pracy
14.1.4. Mediacja w sporach z zakresu prawa pracy - podstawa prawna
14.1.5. Doniosłość zasady ugodowego rozwiązywania sporów w sprawach z zakresu prawa pracy
14.1.6. Zalety mediacji dla stron stosunku pracy
14.1.7. Bariery dla stosowania mediacji w sprawach z zakresu prawa pracy
14.2. Mediacja jako metoda rozwiązywania sporów zbiorowych
14.2.1. Pojęcie sporu zbiorowego - przedmiot, specyfi ka
14.2.2. Tryb rozwiązywania sporów zbiorowych - etapy
14.2.2.1. Rokowania
14.2.2.2. Mediacja - rozpoczęcie, osoba mediatora
14.2.2.3. Wynagrodzenie mediatora
14.2.2.4. Strajk ostrzegawczy
14.2.2.5. Kompetencje mediatora
14.2.2.6. Porozumienie
14.2.2.7. Protokół rozbieżności
14.2.2.8. Kompetencje mediatora - podsumowanie
14.3. Misje dobrej woli
14.4. Konkluzje
14.5. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 15. Mediacja w prawie administracyjnym
15.1. Uwagi wstępne
15.2. Europejskie standardy rozwiązywania sporów administracyjnych
15.3. Postępowanie mediacyjne przed sądami administracyjnymi w Polsce
15.3.1. Cele sądowoadministracyjnego postępowania mediacyjnego
15.3.2. Zakres spraw podlegających załatwieniu w postępowaniu mediacyjnym
15.3.3. Inicjowanie mediacji sądowoadministracyjnej
15.3.4. Prowadzący postępowanie mediacyjne
15.3.5. Przebieg postępowania mediacyjnego
15.3.6. Ustalenia w toku postępowania mediacyjnego
15.3.7. Dalszy bieg postępowania sądowoadministracyjnego
15.4. Ocena wprowadzenia mediacji sądowoadministracyjnych do polskiego prawa
15.5. Perspektywy mediacji poza postępowaniem sądowoadministracyjnym
15.5.1. Perspektywy mediacji w postępowaniu administracyjnym
15.5.2. Perspektywy mediacji poza postępowaniem administracyjnym
15.6. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 16. Mediacja w sporach akademickich
16.1. Wstęp
16.2. Spory akademickie
16.3. Płaszczyzny konfl iktów na uczelniach
16.4. Spory, do jakich dochodzi na uczelniach
16.5. Sposoby rozwiązywania sporów akademickich na polskich uczelniach
16.6. Rozwiązywanie sporów akademickich za pomocą alternatywnych metod rozwiązywania sporów
16.7. Młodsza siostra mediacji akademickiej
16.8. Jak to się robi w…?
16.9. Podsumowanie
16.10. Pytania i zagadnienia do dyskusji

Rozdział 17. Mediacja a prawnicy
17.1. Wprowadzenie
17.2. Badania psychologiczne dotyczące osobowości prawników
17.3. Prawo w mediacji
17.4. Rola prawników w mediacji
17.4.1. Prawnicy jako pełnomocnicy stron w mediacji
17.4.2. Informowanie klientów o mediacji
17.4.3. Identyfikacja celów mediacji
17.4.4. Obiektywna ocena sprawy przed podjęciem decyzji o mediacji
17.4.5. Czas przystąpienia do mediacji
17.4.6. Wybór mediatora
17.4.7. Pomoc prawnika w przygotowaniu dokumentacji dla mediatora
17.4.8. Zapewnienie udziału właściwych osób
17.4.9. Przygotowanie planu mediacji
17.4.10. Przygotowanie klienta do mediacji
17.4.11. Udział w mediacji
17.5. Zmiana podejścia do wykonywania zawodów prawniczych
17.6. Pytania i zagadnienia do dyskusji